Jedenastu patriotów na 11 listopada: Krystyna Krahelska

Krystyna Krahelska to nie tylko autorka najpopularniejszej piosenki powstańczej Warszawy, ale to także jej twarz. Twarz uchwycona w syrence warszawskiej.
Krystyna urodziła się w roku wybuchu Wielkiej Wojny w rodzinie inteligenckiej. Ojciec był inżynierem, w okresie międzywojennym wojewodą poleskim, matka zaś biologiem. Dziewczyna od czternastego roku życia była członkinią Związku Harcerstwa Polskiego, na początku lat trzydziestych prowadziła gromadę zuchów. Po zdaniu matury w gimnazjum im. Traugutta w Brześciu przeniosła się do stolicy, gdzie podjęła studia geografii, historii, a następnie etnografii na Uniwersytecie Warszawskim.
Ludwika Nitschowa, warszawska rzeźbiarka, dostając od prezydenta Warszawy, Stefana Starzyńskiego, zlecenie na wykonanie pomnika syrenki wiedziała, że jako modelki potrzebuje nie „rusałki, ale mocnej dziewczyny”. I taką właśnie była Krahelska. Dziewczynę znała już od dziecka, gdyż przyjaciółka artystki przychodziła do niej ze swoją siostrzenicą, która miała i piękną twarz, i piękny głos. Artystka dwa razy prosiła Krysię o pozowania do pomnika, a kiedy ta się zgodziła i Nitschowa zrobiła gipsowy odlew, by pokazać go prezydentowi, decyzja mogła być tylko jedna. Przez dwa lata pozowała do pomnika warszawskiej Syrenki, który ostatecznie został odsłonięty 29 czerwca 1939 roku. Była to ostatnia tego typu uroczystość przed wojną.
Po ataku Niemiec na Polskę działała w ramach obrony cywilnej Warszawy, od grudnia 1939 roku była w Związku Walki Zbrojnej. Początkowo przebywała w stolicy, w następnym roku przeniosła się do Pieszej Woli, koło Włodawy, potem do Puław, gdzie pracowała jako laborantka w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego. Powróciła do Włodawy, by opiekować się ojcem. Podjęła wtedy pracę pielęgniarki. Od lipca 1944 roku znów znalazła się w Warszawie. Przez cały ten czas „Danuta”, bo taki miała pseudonim, działała w konspiracji; przewoziła broń, była sanitariuszką w oddziałach partyzanckich, szkoliła inne dziewczyny do służby sanitarnej.
W momencie wybuchu powstania warszawskiego była już w stolicy. Przydzielono ją do 7. Pułku AK „Jeleń”, w którym była sanitariuszką plutonu 1108. Pierwszego dnia powstania, kiedy jej oddział podjął próbę zdobycia budynku Domu Prasy, podczas ratowania rannego kolegi, sama została trzykrotnie postrzelona w klatkę piersiową. Mimo operacji wykonanej w powstańczym szpitalu zmarła 2 sierpnia nad ranem.
O Krystynie Krahelskiej warto też wspomnieć z powodu piosenki „Hej, chłopcy, bagnet na broń”. Ta najbardziej znana piosenka żołnierska Polski Walczącej oraz powstania warszawskiego została napisana przez Krystynę w styczniu 1943 roku dla żołnierzy Batalionu Baszty i wykonana im na tajnym koncercie w lutym tego samego roku. Piosenka tak się spodobała, że była wielokrotnie przedrukowywana w prasie podziemnej oraz wydawana w antologiach konspiracyjnych „Pieśni podziemne” i „Śpiewnik B.Ch.”. Oprócz piosenki „Baszty” znane i śpiewana była również jej „Kołysanka”, „Kujawiak partyzancki” czy wiersze „Modlitwa” i „Wiersz o Tobruku”.

Autorem tekstu jest historyk Piotr Petryków.

Zdjęcie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Krystyna_Krahelska

print

Krahelska1